Duygusal Boşluk Nedir? Kendimi Boşlukta Hissediyorum

Kötü hissetmek değil, hiçbir şey hissetmemek. Günler geçer, işler yürür, dışarıdan bakan bir sorun görmez. İçeride ise bir sessizlik vardır ve bu sessizlik üzüntüden daha rahatsız edicidir.

Bunu tarif etmek de zordur. “Bir şeyim yok ama iyi de değilim” cümlesi genellikle buradan çıkar.

Duygusal boşluk nedir?

Duygusal boşluk, duyguların erişilemez ya da anlamsız hâle geldiği bir donukluk hâlidir. Olaylar olur, kişi tepki verir, ama tepki içeriden gelmiyormuş gibi hissedilir.

Klinik bir tanı adı değildir. Farklı durumların ortak yüzeyi olarak ortaya çıkan bir yaşantıdır ve bu yüzden tek bir sebebi de yoktur.

Üzüntüden ayıran şey yön. Üzüntü bir şeye doğrudur, kaybedilen ya da incinen bir şey vardır. Boşlukta ise yön yoktur; eksik olan duygunun kendisidir.

Nasıl hissettirir?

Tarifler kişiden kişiye değişir ama birkaç cümle sık tekrar eder.

• Sevdiğin şeyler artık aynı tadı vermiyor.
• İyi bir haber geldiğinde sevinmen gerektiğini biliyorsun ama sevinmiyorsun.
• İnsanlarla birlikteyken camın arkasından izliyormuşsun gibi hissediyorsun.
• Gün bitiyor ve geriye hiçbir sahne kalmıyor.
• Ağlamak istiyorsun ama gelmiyor.

Son madde yanıltıcıdır: ağlayamamak çoğu zaman duygunun yokluğu değil, erişimin kapanmış olmasıdır.

Kendimi boşlukta hissediyorum, neden olur?

Birkaç sebep sık görülür ve çoğu zaman üst üste binerler.

Uzun süren yüklenme. Tükenmişliğin en sık görülen yüzü coşku değil donukluktur. Beden ve zihin uzun süre yüksek talep altında kaldığında tepki vermeyi kısar.

Bir şeyin bitmesi. İlişki, iş, taşınma, uzun bir sürecin sonu. Beklenen üzüntü bazen gelmez; yerine boşluk gelir.

Sürekli bastırmak. Duygu seçmeli olarak kapatılamaz. Uzun süre bir duyguyu bastıran kişi genellikle diğerlerine de erişimini kaybeder.

Yönsüzlük. Neyi istediğini bilmemek zamanla hiçbir şey hissetmemeye benzer. Burada eksik olan duygu değil, duyguyu bağlayacak bir yön olabilir.

Beden durumu. Uykusuzluk, hareketsizlik ve uzun süren düzensizlik duygusal tepkiyi düşürür. En az dikkate alınan ama en kolay sınananı budur.

Duygusuzluk mu, adlandıramamak mı?

Bu ayrım pratikte işin yarısını çözüyor, çünkü ikisi birbirine çok benziyor ama farklı yerden başlıyor.

Gerçekten hiçbir şey hissedilmiyor olabilir. Ya da bir şey hissediliyordur ama onu ayırt edecek kelime o an elde yoktur. İkincisi çok daha yaygındır.

Basit bir sınama var: bedende bir şey var mı? Göğüste ağırlık, çenede gerginlik, mide boşluğu. Beden bir şey söylüyorsa duygu oradadır, yalnızca adı yoktur.

Bu zorluk belirgin ve sürekli hâle geldiğinde aleksitimi başlığıyla inceleniyor. Daha gündelik hâli ise ne hissettiğimi bilmiyorum yazısının konusu.

Depresyonla aynı şey mi?

Hayır, ama kesişirler ve bu kesişim önemlidir.

Duygusal boşluk tek başına bir dönem olabilir: yoğun bir süreçten sonra gelir, birkaç hafta sürer, koşullar düzeldikçe geçer. Bu yaygındır.

Depresyonda ise donukluk tek başına gelmez. Uyku ve iştah değişir, enerji düşer, günlük işler yapılamaz hâle gelir, tablo haftalarca sürer ve kendiliğinden geçmez. Zevk alamama hâli orada ayrı bir başlıktır.

Ayrımı internetten yapmak mümkün değildir ve bu yazı bunu yapmıyor. Boşluk birkaç haftadır sürüyorsa, günlük hayatı aksatıyorsa ya da hayatın anlamsız olduğu düşüncesi eşlik ediyorsa doğru adres bir ruh sağlığı uzmanıdır.

Kendine zarar verme düşüncesi varsa beklenmez; Türkiye’de 112 aranır.

Geçici boşlukta ne işe yarar?

Hiçbiri duyguyu geri getirmek için değil, erişimi yeniden açmak için.

• Küçük girdi ver. Boşluk genellikle hareketsizlikle büyür. Yürüyüş, temiz hava, bir arkadaşla kısa görüşme. Motivasyon beklenmez; önce yapılır.
• Bedenden başla. “Ne hissediyorum” cevapsız kalıyorsa “nerede hissediyorum” sorusu daha sık cevap verir.
• Yaz ve biriktir. Tek bir gün bir şey söylemez. Günler yan yana konduğunda boşluğun ne zaman başladığı ve neyin değiştiği görünür. Üç satırlık hâli duygu günlüğü nasıl tutulur yazısında.
• Beklentiyi düşür. “Bunu hissetmem gerekiyordu” cümlesi boşluğun üstüne bir de suçluluk ekler. Hissedilmeyen şey bir performans eksikliği sayılmaz.
• Temel koşullara bak. Uyku, yemek, hareket. Sıkıcı geliyor ama en hızlı sınanabilen sebep bunlar.

Kelime hiç gelmiyorsa zorlamak gerekmez. Boşluğun kendisi de kaydedilebilecek bir durumdur.

Mindlee burada ne yapar?

“Bir şey hissetmiyorum” cümlesi AURA için geçerli bir başlangıçtır. Nasıl hissetmen gerektiğini söylemez; önce duyduğunu yansıtır, sonra tek bir soru sorar. Cevabın “bilmiyorum” olduğunda oradan devam edilir.

Yazarak ya da sesle anlatabilirsin. Konuşmanın sonunda ne anlattığın ve ne netleştiği kayıt olarak kalır; kayıtlar biriktikçe boşluğun ne zaman başladığı ve hangi dönemlerde döndüğü görünür hâle gelir.

Mindlee terapi değildir, tanı koymaz ve profesyonel desteğin yerini almaz.

Kısa özet

• Duygusal boşluk, duyguların erişilemez hâle geldiği bir donukluk hâlidir ve klinik bir tanı adı taşımaz.
• Üzüntünün bir yönü vardır; boşlukta yön yoktur.
• Uzun süren yüklenme, bir şeyin bitmesi, sürekli bastırma ve beden durumu sık görülen sebeplerdir.
• Hiçbir şey hissetmemekle hissettiğini adlandıramamak farklıdır; bedende bir şey varsa duygu oradadır.
• Birkaç haftadır süren ve günlük hayatı aksatan boşluk uzman değerlendirmesi ister.